۰۲۱-۲۲۹۶۸۲۴۴ - ۰۹۳۹۱۲۲۸۶۹۱

نقش طبیعت در شکل گیری اساطیر ایران

۲۵,۰۰۰ تومان

فروشنده: گسترش فرهنگ

تولید کننده: انتشارات مهر نوروز

افزودن به سبد خرید


اسطوره، اصطلاحی کلی و دربرگیرنده باورهای مقدس انسان در مرحله خاصی از تطورات اجتماعی است که در عصر جوامع به اصطلاح ابتدایی شکل می‌ گیرد و باورداشت مقدس همگان می‌ گردد. اساطیر حتی در ساده‌ ترین سطوح خود انباشته از روایاتی معمولا مقدس درباره خدایان، موجوداتی فوق بشری و وقایع شگفت‌ آوری هستند که در زمان‌ هایی آغازین با کیفیاتی متفاوت با کیفیات زمان عادی ما، رخ داده و به خلق جهان و اداره آن انجامیده است. آنچه جالب توجه است، این است که اساطیر کوششی برای اثبات و شایسته قبول افتادن این روایات و باورها نمی‌ کند و از سوی پیروان و مومنان هرگز درباره حقیقت آنها شک و تردیدی ورزیده نمی‌ شود، هر چند هم که این روایات باورنکردنی و نامعقول به نظر آیند.

اسطوره، در کنار حماسه و فولکلور، یکی از عناصر شکل‌ دهنده فرهنگ و هویت قومی و ملی جوامع بوده است. بعضی از اسطوره‌ شناسان آن را دین تمدن‌ های اولیه در دوران پیش از گسترش ادیان توحیدی می‌ دانند. بسیاری از محققان، اساطیر را نه همچون یکی از انواع حکایات سرگرم کننده، بلکه پاسخگوی نیازهای مادی و معنوی انسان قدیم می‌ داند.

شناخت اساطیر به لحاظ دستیابی به اصل و ریشه عوامل محدود کننده ذهن و رفتارهای اجتماعی یا بالعکس، عوامل مشوق و پیش‌ برنده اقوام در عصر حاضر می‌ تواند بسیار نتیجه‌ بخش باشد. اسطوره‌ ها را می‌ توان از طریق بررسی متون کهن ادبی و مذهبی و نیز آثار هنری به جای مانده و گاهی با مقایسه آنها شناخت و به کنه و محتوای درونی و بیرونی آنها پی‌ برند. ایران با داشتن تمدن چند هزار ساله یکی از غنی‌ ترین گنج‌ های افسانه و اسطوره‌ ها را دارد. اسطوره‌ های ایران بازتاب استمرار یک سنت قدیمی در فرهنگ و زبان این ناحیه جغرافیایی پهناور است که در فراسوی مرزهای ایران کنونی گسترش یافته است.

طبیعت عنصری حائز اهمیت در اساطیر و ادیان و واجد جایگاهی متفاوت در ایدئولوژی‌ ها بوده‌است. از آنجایی که عناصر و عوامل متعددی در به وجود آمدن اساطیر نقش داشته‌ اند، این پژوهش در پی روشن کردن نقش طبیعت در شکل‌ گیری اساطیر ایران می‌ باشد. به طور کلی ساختار اساطیر ایران نوعی باور به دو گانگی در طبیعت، در وجود انسان و در نیروی متعارض موجود در جهان است که از مهم‌ ترین وجوه این تقابل‌ ها در اساطیر، نبردی مداوم میان نیروهای خیر و شر است، از آنجا که ایران با جغرافیای طبیعی متنوع سرزمین تضادهای بزرگ است، مسئله اصلی این پژوهش این است که نقش طبیعت را در شکل‌ گیری اساطیر ایران یافته، نیروهای طبیعی تاثیرگذار و اسطوره‌ ساز را مشخص سازد و به این پرسش اصلی و اساسی پاسخ دهد که آیا تضادهای موجود در طبیعت ایران در به وجود آمدن و یا تقویت باور به دو گانگی و تداوم اصل ثنویت در باور و اعتقادات و اساطیر ایرانیان تاثیر داشته است. در این پژوهش گردآوری اطلاعات به روش اسنادی و روش تحقیق به صورت توصیفی و تطبیقی و تجزیه و تحلیل کیفی است. با توجه به نتایج به دست آمده می‌ توان اینگونه بیان داشت که در اساطیر ایران، عناصر طبیعی نقش به سزایی را ایفا می‌ کنند. از نیروهای طبیعی تاثیرگذار و اسطوره‌ ساز می‌توان به عناصر آب، باران، کوه، زمین، آسمان، خورشید، ماه، ستارگان، باد، گیاه، جانوران و آتش اشاره‌ کرد. در بررسی نقش و تاثیر تضادهای طبیعت در شکل‌ گیری باور به دو گانگی و نبرد نیروهای خیر و شر طی مطالعه تطبیقی در اساطیر جهان مشخص گردید که در اساطیر بین النهرین، مصر، هند، اروپای شمالی، ایرلند و قوم سلت، چین و تبت که باور به نیروهای خیر و شر، وجود غولان و دیوان و نبرد نیروهای تاریکی و روشنی، مثبت و منفی دیده می‌ شود، در طبیعت و جغرافیای طبیعی هر کدام از سرزمین‌ ها تضاد طبیعی وجود دارد. پس به طور کلی بر اساس نتایج به دست آمده می‌ توان گفت در میان علل گوناگونی که منجر به شکل‌ گیری اساطیر شده است، طبیعت و تضادهای موجود در آن در شکل‌ گیری این باورها و اعتقادات تاثیر به سزایی داشته و نقش ویژه‌ ای را ایفا می‌ کند.

در فصل اول به تعریف اسطوره و مفاهیم آن پرداخته شده است. پس از بررسی جغرافیا و طبیعت سرزمین پهناور ایران در فصل دوم، در فصل سوم به بررسی نحوه و میزان تاثیر آن بر اساطیر پرداخته شده و نقش عناصر و نیروهای طبیعی نقش‌ داشته در اساطیر ایران بررسی شده است. در فصل چهارم در راستای تبیین فرضیه تاثیرپذیری باور خیر و شر از طبیعت و تضاد جغرافیایی، همچنین پی بردن به تاثیرپذیری باور به ثنویت در ایران باستان از تضادهای طبیعی این سرزمین، طی یک مطالعه تطبیقی با دیگر نواحی جهان و در نهایت با تعمیم نتایج، به نقش طبیعت (تضادهای طبیعی) در شکل‌ گیری این نوع باور در اساطیر ایران پرداخته شده است. در فصل پایانی کتاب به ثنویت و جایگاه خیر و شر در اساطیر و آیین‌ های ایرانی پرداخته شده است.
نمایش بیشتر

موضوع : اسطوره، ایران

نویسنده : ابوالقاسم دادور، رویا روزبهانی

تاریخ چاپ : ۱۳۹۷

شابک : ۹۷۸۶۰۰۷۲۶۱۳۶۱

نوبت چاپ : ۱

مشخصات کتاب

موضوع : اسطوره، ایران
نویسنده : ابوالقاسم دادور، رویا روزبهانی
تاریخ چاپ : ۱۳۹۷
تعداد صفحات : ۲۰۰
قطع : وزیری
نوع جلد : شمیز
شابک : ۹۷۸۶۰۰۷۲۶۱۳۶۱
نوبت چاپ : ۱