۰۲۱-۲۲۹۶۸۲۴۴ - ۰۹۳۹۱۲۲۸۶۹۱

اراده به دانستن


تولید کننده: نشر نی

ناموجود


میشل فوکو در کتاب اراده به دانستن به بررسی تاریخی سامانه سکسوالیته پرداخته و سیر سانسور یا سرکوب آن را تا به امروز مورد تحلیل قرار داده است، نثر ویژه او و ترجمه خوب افشین جهاندیده و نیکو سرخوش در این کتاب فضایی غریب می سازد که خاص آثار فوکو است. او در ابتدای کتاب از تسلیم بی قید و شرط انسان امروز به نظام «ویکتوریایی» سخن به میان می آورد و تن دادن انسان امروز را به همراه زاهدنمایی شاهانه چونان نمادی می پروراند که به قول او بر تارک سکسوالیته تودار، صامت و ریاکار ما خودنمایی می کند، نظام زبانی در ابتدای قرن هفدهم صراحت بیشتری داشته است و اعمال جنسی نیز چندان مخفی نمی شدند و در اروپا انسان ها با این تابو دمخوری سهل گیرانه ای داشتند و قوانین نیز در این موارد کاملاً «گل و گشاد» بودند، رفتارها رک تر بودند و بدن ها عریان، کودکان بدون شرم میان خنده بزرگترها وول می خوردند: «بدن ها جلوه نمایی می کردند».
میشل فوکو در ادامه ادعا می کند که بورژوازی «ویکتوریایی» (به نام نمادی از ویکتوریا ملکه دربار انگلستان) موجب حبس شدن نظام سکسوالیته شده و آن را منحصر به کانون خانواده می کند تا با رازداری خاص خود فقط تولید مثل کننده مشروع باشد و این قانون را هم به نظام اجتماعی تعمیم دهد، چیز دیگری که در حوزه این زناشویی محدود وجود نداشت حتی حق بروز به صورت عملی و گفتاری نداشت و مردود و مطرود بود و نزاکت رفتاری آن را به سکوت وامی داشت، به عنوان مثال کودکان در هر جایی که سکس وجود داشت ملزم به بستن چشم ها و گوش های خود بودند، به هرحال سرکوب درست مثل حکم به ناپدید کردن آن بود و به ندیدن و آگاه نبودن از آن گواهی می داد، از طرف دیگر این محدودیت ها موجب شد که بورژوازی امتیازهایی نیز بدهد (روسپی خانه ها از مصداق این تسامح به حساب می آیند)، فقط در این مکان است که سکس شکل واقعی و آزاد خود که کاملاً «جزیره ای» است را پیدا می کند و در سایر مکان های اجتماعی مثلث ممنوعیت، وجود نداشتن و سکوت کردن حاکم بلاقید اجتماع سرمایه داری غمناک ما می شود که پس از سپری شدن این دو قرن به شکل بسیار محدودی از این تقویم سرکوب و سانسور جدا شده ایم مثلاً با «فروید» که او در این زمینه احتیاط سنجیده پزشکی و دور اندیشی و احتیاط کامل به کار می بندد تا از «طغیان» احتمالی به صورت ناخودآگاه جلو گیری کرده باشد.
فوکو در ادامه بیان می کند که اگر سکس با شدت هرچه تمام تر سرکوب می شده است به این دلیل است که با نیروی کار عمومی و متمرکز نه تنها قرابت خاصی نداشته که در مغایرت کامل قرار می گیرد، در نظام سرمایه داری موجود نمی توان اجازه داد که این نیروی تمرکزیافته در لذت ها هرز برود مگر آنکه لذت هایی باشند که به حداقل کاهش یافته اند، میشل فوکو در ادامه با امکان کنار هم قرار دادن محتاطانه مفاهیم کاری را مطرح می کند که ترس از تمسخر یا تلخی تاریخ مانع از آن می شود که اکثریت ما با آن همسو شویم: «هم زیستی مفاهیم انقلاب و سعادت، یا انقلاب و بدنی دیگر، بدنی تازه تر و زیباتر، یا انقلاب و لذت، سخن گفتن علیه قدرت ها، گفتن حقیقت و نوید دادن لذت، پیوند دادن روشنگری و رهایی و لذت های متکثر به یکدیگر.»
در عصر بورژوازی با سخت گیری و شدت فراوان باور شده است که باید سکسوالیته را به صفت های «ریاکار»، «فعال» و «حساب گر» متهم و سرکوب کرد، در این کتاب نیز برای بررسی گفتمان ِ آن مقاطع تاریخی مهم و برخی از مسائل نظری در این باره بیان شده است و در کل هدف نهایی این کتاب بررسی جامعی است که از یک سده پیش به این سو ریاکاری اش را با جار و جنجال به باد انتقاد گرفته است. «با پرگویی از سکوت اش» سخن می گوید قدرت های اعمالی که مرتکب شده است را افشا کرده و وعده می دهد که می خواهد از قوانینی که موجب کارکردش بوده اند رهایی یابد. سپس درنهایت «نیت استراتژیک حامی آنها» مطرح کرده و مورد تحلیل قرار می دهد. میشل فوکو نمی پرسد که چرا ما سرکوب شده ایم، بلکه با شور و حرارت و با غضب و کینه فراوان علیه گذشته نزدیک خود می گوید که سرکوب شده ایم. او در ادامه تلاش دارد اثبات کند رابطه ای که میان سکس و گناه برقرار شده است رابطه نادرستی بوده است یا برعکس ما در مورد سکس «بر خطا نبوده ایم».
با این که پذیرفته شده که سکس سرکوب می شده اما حتی افشاگری نیز دیگر قادر به رهاندن ما از دست آن نیست و به میزانی که قدرت سرکوبگرانه بوده زمان رهایی بخشی نیز طول خواهد کشید، اما در مورد «فرضیه سرکوب » فوکو شک هایی را می توان مطرح کرد مثلاً نگاه تاریخی ِ آن به اینکه آیا از سده هفدهم به بعد نظام سرکوب استقرار یافته است نگاه درستی است یا شک به اینکه آیا سازگاری قدرت در جامعه ای مانند جامعه ما به طور ریشه ای جنس سرکوب دارد و سوم اینکه شک به اینکه اصلاً آیا گفتمانِ منتقد سرکوب می خواهد سد راه قدرتی شود که تا به امروز بدون مخالفت عمل کرده است؟، بدین گونه در کتاب «پاد فرضیه» نظریه های اول نیز حتی مطرح می شود، هدف ِ مطرح کردن چنین شک هایی این اشتباه که اساساً این فرضیه خطا است نمی باشد بلکه موضوع اصلی این است که چه چیزی درباره سکس گفته می شود، چه کسانی این سخن را بیان می کنند و چه منظر و دیدگاهی را برمی گزینند تا نهایتاً مشاهده شود که در این دوره برخی نهاد ها با ترغیب به سخن گفتن درباره سکس آن را به گفتمان درمی آورند و نقش به وجود آوردن ِواقعیت گفتمانی فراگیرِ آن را به عهده می گیرند.

نمایش بیشتر

موضوع : علوم اجتماعی، جامعه شناسی

نویسنده : میشل فوکو

مترجم : افشین جهاندیده، نیکو سرخوش

تاریخ چاپ : ۱۳۹۲

شابک : ۹۷۸۹۶۴۳۱۲۷۱۷۶

مشخصات کتاب

موضوع : علوم اجتماعی، جامعه شناسی
نویسنده : میشل فوکو
مترجم : افشین جهاندیده، نیکو سرخوش
تاریخ چاپ : ۱۳۹۲
تعداد صفحات : ۱۸۴
تیراژ : ۲۲۰۰
قطع : رقعی
نوع جلد : شمیز
شابک : ۹۷۸۹۶۴۳۱۲۷۱۷۶